امروز: چهارشنبه ۱-آذر-۱۳۹۶ / الأربعاء 04-ربيع أول-1439 / Wednesday 2017-November-22

مناسبت روز
پیام روز :

برگه‌ای از برکات انقلاب – زنان رئیس جمهور آری یا خیر؟

برگه‌ای از برکات انقلاب – زنان رئیس جمهور آری یا خیر؟

بسم‌الله‌الرّحمن‌الرّحیم

در آستانه‌ی پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی ایران ،تغییرات ساختار سیاسی کشور و به خصوص تعبیه‌ی پست ریاست جمهوری به پشتوانه‌ی رأی ملّت ،از جمله وجوه تمایز رژیم جمهوری اسلامی با رژیم شاهنشاهی است.
امّا در اینکه آیان بانوان هم همپای مردان ،حقّ انتخاب شدن را دارند یا خیر ،هنوز هم میان صاحب نظران اختلاف نظر است.
اصل ۱۱۵ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران اشعار می‌دارد :
«رئیس جمهور باید از میان رجال مذهبی و سیاسی که واجد شرایط زیر باشند انتخاب گردد: ایرانی الاصل، تابع ایران، مدیر، مدبّر، دارای حسن سابقه و امانت و تقوا، مؤمن و معتقد به مبانی جمهوری اسلامی ایران و مذهب رسمی کشور.»
در خصوص توضیح واژه‌ی «رجال» باید گفت که این لفظ در معنای اعمّ خود اطلاقی بر مردان ندارد و می‌توان شمول زنان را هم از آن دریافت کرد.در مورد اینکه چرا قانون اساسی در این اصل به اینگونه تدوین شده‌است ،بیانات شهید بهشتی(ره) راهنما خواهد بود.
شهید بهشتی نایب رئیس مجلس خبرگان (مجلس بازنگری نهایی قانون اساسی) پس از تدوین این قانون می گوید :
«در اینکه خانم ها می توانند رئیس جمهور باشند یا خیر، در میان فقها، چه در میان مراجع و چه در میان فقیهان مجلس خبرگان، نظر یکسانی وجود نداشت. عده ای آن را منطبق با موازین اسلام می دانستند و عده ای نمی دانستند. قانون اساسی ناچار بود مطابق با رأی اکثریت دو سوم کل نمایندگان، که تقریبا به صورت معدل نمایشگر رأی اکثریت دو سوم مردم ما باشند، تنظیم شود تا پشتوانه اسلامی و اعتقادی و دینی آن محکم باشد و چون رأی نیاورد، متن به صورتی تنظیم شد که ان شاءاللّه در آینده اگر این بینشی که می تواند گسترده تر شود حمایت دو سوم مردم را به دست آورَد، آن وقت راه برای این منظور هموار شود. دقت بفرمایید خواهران! شما می دانید که عملاً و برای مدت طولانی، جامعه ما وقتی می خواهد رأی بدهد و انتخاب بکند، به آن مرحله ای که خواهری برای تصدی این گونه سمت ها فرصت و رأی کافی را به دست بیاورد نمی رسد. این مسئله ای است که از نظر زمان با آن روبه رو خواهیم بود. این بود که اصل به این صورت تنظیم شد. ابتدا اصل را طوری تنظیم کرده بودند که صریحا می خواست بگوید از نظر اسلامی بانوان نمی توانند رئیس جمهوری شوند که این رأی نیاورد، چون آرای مخالف حتی از فقهای حاضر در جلسه زیاد بود. بنابراین به این صورت در آمد که قانون اساسی به بن بست کشیده نشود ولی معلوم باشد که این مسئله در روند زمان باید همچنان مورد توجه قرار بگیرد و همه خواهران و برادران به این اهمیت بدهید که قانون اساسی شما قانونی باشد که لااقل از طرف دو سوم مردم تان مورد حمایت قرار گرفته باشد. این خیلی مهم تر است.
این مطلب را کمی توضیح می دهم. سنت، بیانگر قرآن است. سنت، باطل کننده قرآن نیست ولی بیانگر قرآن است. در قرآن کریم آیه ای که با صراحت امکان ریاست جمهوری یک زن را نفی کند نداریم. به همین دلیل برخی از صاحب نظران فقیه در مجلس هم این مطلب را نمی پذیرفتند. چند روایت داریم که مفاد آنها فرمانروایی و زمامداری را از زن سلب می کند. منتها این روایات ضد قرآن نیست تا یکباره در باره آنها تصمیم بگیرند و بگویند آنها را کنار بگذاریم. در قرآن این مسئله نه نفی و نه اثبات می شود، یعنی نه در قرآن آیه ای هست که با صراحت و دلالت کافی بگوید که زن نمی تواند زمامدار باشد و نه در قرآن آیه ای هست که با صراحت بگوید زن می تواند زمامدار باشد. اگر در قرآن آیه صریحی داشتیم که می گفت و تصریح می کرد که زن می تواند زمامدار باشد، آن وقت احادیث از اعتبار می افتاد. حدیث مخالف قرآن، اعتباری ندارد. ولی وقتی در باره مسئله ای در قرآن با صراحت بحثی نمی شود آن وقت نوبت به روشنگریِ سنّت می رسد.
دقت بفرمایید! ما می گوییم در جامعه زن و مرد وجود دارد. مسلّما، و نه منحصرا، مرد می تواند این سمت را بپذیرد. برای پذیرش او نه در کتاب منعی هست و نه در سنت. به این ترتیب قدر مسلّم این است که مرد می تواند این کار را بکند. آنچه در آن سؤال هست این است که آیا زن مسلمان هم می تواند رئیس جمهور باشد یا خیر؟ چرا این سؤال وجود دارد؟ به دلیل این روایات. قرآن نفی کننده آن نیست. در قرآن نسبت به این قسمت، نه راجع به مرد و نه راجع به زن، نصّی وجود ندارد. در باره نفی زمامداری مرد مطلبی نیست و بنابراین تکلیف مرد روشن می شود. اما راجع به زن، چون بعضی از روایات هست، یک سؤال و یک ابهام به وجود می آید که باید آن را فقیهانه روشن کرد نه با احساسات، که ان شاءاللّه در آینده برای شورای فقها مسئله حل می شود. برای خود من دلایلی که در روایات آورده می شود که زن نمی تواند زمامدار و رئیس جمهور باشد کافی نیست و هیچ وقت هم کافی نبوده است. از ابتدا که در این مسئله به صورت بررسی اجتهادی تحقیق کردم، دلایل برایم غیر کافی بوده است، ولی تا این نظر به صورت گسترده مورد قبول تحقیقیِ دو سوم آرای ملت و فقهای ملت در نیاید و مورد قبول قرار نگیرد برای آن شتابزدگی نکنید.
بنابراین عرض من این است که قانون اساسی فعلی آن قدرِ مسلّم را گفته است، یعنی رجال مذهبی می توانند زمامدار باشند و فعلاً راجع به زنان مسئله را مسکوت گذاشته تا وقتی که زمینه‌ی فقاهتی گسترده آن به صورت روشن آماده شود. در آن موقع می توان این را مطرح کرد و به تصویب رساند و به آن مرحله رسید.»(۱)

——————————

۱- مبانی نظری قانون اساسی، شهید دکتر بهشتی، بنیاد نشر آثار و اندیشه های شهید بهشتی، ص۳۶ ـ ۳۳ ؛ به نقل از سایت اینترنتی http://www.hawzah.net/fa/Magazine/View/3992/4165/26103/

دیدگاه ها بسته شده اند.

تمامی حقوق مطالب، تصاویر و فایل های چند رسانه ای متعلق به سایت هیات فاطمیون دانشگاه شهید بهشتی می باشد

هیات فاطمیون
قالب وردپرسقالب وردپرس